1 Awst 2025
Yn ddiweddar, cyhoeddodd un o'n gwyddonwyr, Ella Edwards, erthygl yn Clinical Toxicology ochr yn ochr â'r cyd-awduron yr Athro James Coulson, Sachin Patel, Dr. Laurence Gray, Dr. Arvind Veiraiah, Dr. Muhammad Elamin a Dr. Ruben Thanacoody o'r enw "Adolygiad ôl-weithredol 10 mlynedd o amlygiadau i fadarch a adroddwyd i Wasanaeth Gwybodaeth Gwenwynau Cenedlaethol y Deyrnas Unedig rhwng 2013 a 2022."
Crynodeb:
Cyflwyniad
Mae sawl rhywogaeth o fadarch gwenwynig yn bresennol yn y Deyrnas Unedig, ond mae amlygiadau sy'n achosi gwenwyndra difrifol neu farwolaeth yn brin. Mae'r astudiaeth hon yn defnyddio data canolfannau gwenwyn i ddisgrifio tueddiadau mewn gwenwyno madarch yn y Deyrnas Unedig dros gyfnod o 10 mlynedd.
Dulliau
Cynhaliwyd adolygiad ôl-weithredol o ymholiadau ffôn gan weithwyr gofal iechyd proffesiynol i'r Gwasanaeth Gwybodaeth Gwenwynau Cenedlaethol ynghylch llynciadau madarch rhwng Ionawr 2013 a Rhagfyr 2022.
Canlyniadau
Derbyniodd y gwasanaeth 1,285 o ymholiadau yn ymwneud â 1,195 o gleifion. Derbyniwyd y rhan fwyaf o'r ymholiadau rhwng mis Medi a mis Tachwedd, gyda uchafbwynt o 305 o ymholiadau ym mis Hydref. Roedd dros hanner yr ymholiadau o adrannau achosion brys (54%). Plant oedd 59.5% o gyfanswm yr amlygiadau. Digwyddodd y rhan fwyaf o'r amlygiadau gartref ( n = 802; 68.1%). Roedd yr amgylchiad yn anfwriadol mewn 84.2% o ymholiadau ( n = 988). Mewn 80% o achosion, cofnodwyd y rhywogaeth fel "madarch anhysbys." Cysylltwyd â mycolegydd i'w hadnabod mewn 4.2% o achosion. Roedd y rhan fwyaf o gleifion yn asymptomatig ( n = 697; 58.3%). Nodweddion cyffredin mewn cleifion symptomatig oedd anhwylder gastroberfeddol, anaf i'r arennau a'r afu, a theimlad o gysgadrwydd. Cyflwynodd cleifion â nodweddion difrifol neu gymedrol yn hwyrach na chleifion â nodweddion bach neu ddim nodweddion o gwbl. Ni adroddwyd am unrhyw farwolaethau.
Trafodaeth
Mae'r nifer uchaf o ymholiadau yn cyfateb i uchafbwynt tymor tyfu madarch. Mae llynciadau anfwriadol mewn plant yn tueddu i fod o fadarch anhysbys. Mae'n annhebygol y bydd madarch gardd yn arwain at wenwyno, a all egluro'r nifer fawr o gleifion asymptomatig. Mae gwenwyno madarch mewn oedolion yn tueddu i gynhyrchu nodweddion mwy difrifol, gan eu bod yn debygol o lyncu madarch yn fwriadol mewn meintiau mwy, neu gyflwyno i'r ysbyty yn ddiweddarach.
Casgliad
Llynciadau anfwriadol gan blant oedd yn gyfrifol am y rhan fwyaf o ymholiadau. Roedd y rhan fwyaf o'r amlygiadau yn asymptomatig. Mae angen cynyddu negeseuon diogelwch, yn enwedig wedi'u hanelu at blant, ynghylch y risgiau o lyncu madarch anhysbys.
Dolen -> www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15563650.2025.2507357